جلد 12- مبانی جامعه اسلامی در قرآن

          بســــــــم الله الرحـــــمن الرحیـــــــــــم             

 برای مشاهده متن کتاب روی تصویر بالا کلیک کنید!

 

بخش های اصلی جلد دوازدهم عبارتند از:

 

         کتاب چهل و یکم :    جامعه اسلامی

         کتاب چهل و دوم :     اخلاق اسلامی

         کتاب چهل و سوم :    بایدها و نبایدها ی قرآن – اوامر و نواهی - حلال و حرام

         کتاب چهل و چهارم:   نظام مالی اسلام:  خمس - زکات - انفاق

 

 

خلاصه کتاب ها ---   برای آشنائی اولیه با مباحث هر یک از کتاب ها،  خلاصه آنها در انتهای جدول دست راست قرار گرفته است! 

 

خلاصه ای منتخب از جلد دوازدهم ( کتاب چهل و یکم تا چهل و چهارم )  

 

  جامعه اسلامی

 

جامعه اسلامی

« ... اَلَّذیــنَ اِنْ مَکَّنّــاهُــمْ فِی الاَرْضِ اَقامُـــوا الصَّلـــوهَ وَ...!» (41 / حــج)

« ... همان کسانی که اگر در زمین استقرارشان دهیم، نماز به پا کنند و زکات دهند، به معروف وا دارند و از منکر باز دارنـد و سـرانجام همـه کـارها بـا خـداست...!»

جامعه صالحی که برای اولین بار در مدینه تشکیل شد و سپس تمامی شبه جزیره عربستان را

 فراگرفت، عالی‏ترین جامعه‏ ای بود که در تاریخ اسلام تشکیل یافت. جامعه ‏ای بود که در عهد

 رسول اللّه صلی‏ الله‏ علیه ‏و‏آله در آن نماز به پا می‏شد، زکات داده می‏شد،

 امر به ‏معروف و نهی از منکر، عملی می‏گشت!

( الـمیــــــــزان ج: 28، ص: 267 )  

قرآن و جامعه دینی

اسلام اصل را تشکیل اجتماع و اتحاد و اتفاق بر دین دانسته، از تفرقه و دشمنی نهی نموده و فرموده است:« و ان هذا صراطی مستقیما، فاتبعوه و لا تتبعوا السبل فتفرق بکم عن سبیله!» و نیز فرموده:« قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمه سواء بیننا و بینکم الا نعبد الا الله، و لا نشرک به شیئا، و لا یتخذ بعضنا بعضا اربابا من دون الله، فان تولوا فقولوا اشهدوا بانا مسلمون ! »

پس قرآن کریم - به طوری که ملاحظه می‏کنید مردم را دعوت نمی‏کند مگر به سوی تسلیم خدای یگانه شدن، و از جوامع تنها آن جامعه را معتبر می‏داند که جامعه ‏ای دینی باشد، و جوامع دیگر که هر یک شریکی برای خدا قرار می‏دهند و در برابر هر قصر مشیدی خضوع نموده، در برابر هر قیصر و کسرائی سر فرود می‏آورند، و برای هر پادشاهی مرز و حدودی جغرافیائی و برای هر طایفه ‏ای، وطنی جداگانه قائلند، خرافاتی دیگر از این قبیل را جزء مقدسات خود می‏دانند، طرد نموده، و چنین اجتماعی را از درجه اعتبار ساقط می‏داند.

( مستند: بحث علمی ذیل آیه 26 سوره آل عمران  المیزان ج : 3  ص :  230)

 

مدینه فاضله

جامعه موعود در قرآن

  وعده حکومت صالحین

«وَعَدَ اللّهُ الَّذینَ امَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُواالصّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی‏ الاَرْضِ!» (55 / نور)

این آیه وعده جمیلی است که به مومنین، آن‏ها که عمل صالح هم دارند، متوجه است. به آنان وعده می‏دهد که به زودی جامعه صالحی مخصوص به خودشان برایشان درست می‏کند و زمین را در اختیارشان می‏گذارد و دین‏شان را در زمین متمکن می‏سازد و امنیت را جایگزین ترسی که داشتند، می‏کند، امنیتی که دیگر از منافقین و کید آنان و از کفار و جلوگیری‏ هایشان بیمی نداشته باشند، خدای را آزادانه عبادت کننـد و چیـزی را شـریک او قـرار ندهند!

خطاب در این آیه به عموم مسلمین است، که در میان آنان هم منافق هست و هم مومن و مومنین ایشان نیز دو طایفه ‏اند: یکی کسانی که عمل صالح می‏کنند و یکی آنان که عمل صالح ندارند، ولی وعده‏ ای که در آن آمده مخصوص کسانی است که هم ایمان داشته باشند و هم اعمالشان صالح است.

آیه مورد بحث از مردمی خبر می‏دهد که بعد از ارث بردن زمین، اجتماعی صالـح تشکیـل می‏دهند.

بدون شک آیه شریفه درباره بعضی از افراد امت است، نه همه امت و نه اشخاص معینی از امت و این افراد عبارتند از کسانی که مصداق «الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ،» بوده باشند. مجتمع صالح، وارث زمین

مراد از خلیفه شدن آن‏ها در زمین نظیر استخلاف نیاکان و امم گذشته این است که اجتماعی صالح از آنان تشکیل دهد که زمین را ارث ببرند، آن طور که نیاکان و امم گذشته صاحبان قوت و شوکت ارث بردند و این استخلاف قائم به «مجتمع صالح» ایشان است، نه به افراد معینی از ایشان، هم‏چنان‏که در امت‏های قبل از ایشـان قـائم بـه مجتمـع بود.

مراد به تمکین دین مرضی آنان در زمین، این است که دین پسندیده ایشان را پای برجا دارد، به طوری که اختلافشان در اصول و سهل‏انگاری شان در اجرای احکام و عمل به فروع آن، متزلزلش نسازد و همواره اجتماعشان از لکه نفاق پاک باشد.

مراد به تبدیل خوفشان به امنیت این است که امنیت و سلام بر مجتمع آنان سایه بیفکند، به طوری که نه از دشمنان داخلی بر دین و دنیای خود بترسند و نه خارجی و نه از دشمنــی علنــی و نه پنهانی!

مراد به این‏که فرمود: خدای را عبادت می‏کنند و چیزی را شریک او نمی‏گیرند، همان معنایی است که لفظ به طور حقیقت بر آن دلالت کند و آن عبارت است از این‏که اخلاص در عبــادت عمومیت پیــدا کند و بنیان هر کرامتـی غیر از کرامت تقوی منهدم گردد!(1)

1- الـمیـــــزان ج: 29، ص: 217.

  جامعه موعود و مهدی موعود

«وَعَدَ اللّهُ الَّذینَ امَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُواالصّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی‏الاَرْضِ!» (55 / نور)

خدای سبحان به کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام می‏دهند وعده می‏دهد که به زودی جامعه ‏ای بر ایشان تکوین می‏کند که جامعه به تمام معنی صالحی باشد: از لکـه ننـگ کفــر و نفــاق و فســق پــاک باشد، زمیــن را ارث بــرد، در عـقایــد افـراد آن و اعمالشان جز دین حق چیزی حاکم نباشــد، ایمن زندگــی کنند، ترســی از دشمنــی داخلــی یا خارجــی نداشتـه باشنـد، از کید نیرنــگ‏بازان و ظلــم ستمگران و زورگـویــی زورگـویــان؛ آزاد باشنــد!

و این مجتمع طیب و طاهر با صفاتی که از فضیلت و قداست دارد هرگز تاکنون در دنیا منعقد نشده است و دنیا از روزی که پیامبر گرامی اسلام ص مبعوث به رسالت گشته تاکنون چنین جامعه ‏ای را به خود ندیده است، لاجرم اگر مصداقی پیدا کند، در روزگــار مهدی علیه‏ السلام خواهــد بود!  چون اخبار متواتــره‏ای که از رسول خـدا ص و ائمه اهل‏بیت علیهم‏السلام در خصوصیات آن جناب وارد شده از انعقاد چنین جامعه‏ ای خبر می‏دهد، البته این در صورتی است که روی سخن را متوجه مجتمع سالم بدانیم، نه تنها حضرت مهدی علیه ‏السلام ! حق مطلب این است که:

ـ اگر واقعا بخواهیم حق معنای آیه را به آن بدهیم، (و همه تعصبات را کنار بگذاریم،) آیه شریفه جز با اجتماعی که به وسیله ظهور مهدی علیه السلام به زودی منعقد می‏شـود، قـابل انطباق با هیچ مجتمعی دیگر نیست!

در روایات اسلامی، عیاشی از علی ‏بن الحسین علیه ‏السلام روایت کرده که وقتی این آیه را تـلاوت مـی‏کـرد، فـرمـود:

« ایشان، به خدا سوگند، شیعیان ما اهل بیتند، که خدا این وعده خود را در حق    ایشان به وسیله مردی از ما منجز می‏سازد و او مهدی این امت است و او کسی است که رسول خدا صلی ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله درباره ‏اش فرمود:

ـ اگر از دنیا نماند مگر یک روز، خدا آن روز را آن قدر طولانی می‏سازد تا مردی از عترتم قیام کند، که نامش نام من است، زمین را پر از عدل و داد کند، آن‏چنان‏که پر از ظلم و جور شده باشد!»(1)

1- الـمیــــزان ج: 29، ص: 224.

  مشخصه یک جامعه صالح

«اَلَّذینَ اِنْ مَکَّنّاهُمْ فِی الاَرْضِ اَقامُوا الصَّلوهَ وَ...!» (41 / حج)

این آیه توصیفی است از مومنین صدر اسلام، عموم مومنین آن روز، بلکه عامه مسلمین تا روز قیامت! خصیصه ‏ای که در آیه ذکر می‏شود، خصیصه هر مسلمانی اسـت، هـر چنـد کـه قـرن‏هـا بعد بـه وجـود آیـد، یـعنی:

ـ «... همان کسانی که اگر در زمین استقرارشان دهیم، نماز به پا کنند و زکات    دهند و به معـــروف وادارنــد و از منکـر باز دارنـد و سرانجــام همه کارها با خداست!»

پس طبع هر مسلمان، از آن جهت که مسلمان است، صلاح و سداد است، هر چند احیانا بر خلاف طبعش کاری بر خلاف صلاح انجام دهد!

مراد به تمکین و استقرار آنان در زمین، این است که ایشان را در زمین نیرومند کند، به طوری که هر کاری را که بخواهد بتوانند انجام دهند و هیچ مانعی یا مزاحمی نتوانـد سد راه آنان شود.

در توصیف آنان می‏فرماید: یکی از صفات ایشان این است که اگر در زمین تمکنی پیدا کنند و در اختیار کردن هر قسم زندگی که بخواهند آزادی داده شوند، در میان همه انواع و انحاء زندگی، یک زندگی صالح را انتخاب می‏کنند و جامعه‏ ای صالح به وجود می‏آورند که در آن جامعه نماز به پا داشته شود و زکات داده شود و امر به معروف و نهی از منکر اجرا شود!(1)

1- الـمیـزان ج: 28، ص: 268.

      

درکتاب چهل و یکم شما این مطالب را می خوانید:

 

مقدمـه مــــولــــف                                                                                                                            

بخش اول:  جامعه اسلامی

قرآن و جامعه دینی

فصــل اول: مدینه فاضله (جامعه موعود در قرآن)                             9      

     وعــده حکومــت صالحیــن                                                                                   

    مجتمع صـالـح، وارث زمیـن                                                                                

    جامعه موعود و مهدی موعود                                                                             

    مشخصـه یک جـامعه صـالح

    جامعه صالحان : وارثان نهایی زمین

فصل دوم : زیربناهای جامعه صالح اسلامی                                     13    

    فطرت و اسـلام، دو زیربنـای جامعه صالـح

    نقـش انـبیـاء در تشـکیـل جـوامـع صـالـح

    نقــش تـوحیـد در تشکیـل جـامعـه صـالـح

    نقش اخلاق و تقوی در جامعه صالح اسلامی

    تعـلیمــات جــامعـه صـالـح

فصل سوم : مهاجرین و انصار ( تشکیل دهندگان اولین جامعه صالح)       20 

    مهاجرین اولیه و تشکیل اولیـن جـامعه صالح اسلامی

    سازندگان اولین جامعه صالح

    چه کسانی در سخت اولین جامعه صالح نقش داشتند؟

    مدنیتی که اسلام به ارمغان آورد

    برادر خواندگی: برقراری ولایت بین مهاجریت و انصار

    دارالاسلام: تقسیمات جغرافیایی ایمان و کفر

    آن روز دو ســرزمـیـن وجــــود داشــــت

    رهبری جامعه اسلامی و صلاحیت های آن

 

فصل چهارم : بحثی در جامعه اسلامی                                            29    

    اجـتـمـاع از نظـر اسـلام

    اتحـــاد و سـازگــاری در جامعــه اسلامـی

    رابـطـه فــــرد و اجـتـمــــــاع در اســلام

    ضـامن اجــرائـی احکـام اجتماعـــی اسـلام

    دوام روش‏های اجتماعی اسلام

    تاثیر روش‏های‏ اجتماعی ‏اسلام بر جامعه انسانی

   اخـتـلاف شـعارهـای اجـتماعی اسلام بـا غـرب

    هــدف جامعه متمــدن امــروز

    علت سازگـار بـودن تمـدن غـرب بـا ذائقـه مردم

    نقـدی بر روش پیروی از اکثریت در اداره جامعه 

فصل پنجم : پایه های اساسی یک کشور یا جامعه اسلامی     40

                 پایه اول:     وحدت  و  توحید کلمه   

  ” وَ اعْتَصِمُوا بحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا

  حدیث ثقلین                                                                              

  نهی از ایجاد تفرقه در جامعه اسلامی                                             

  دستور دخول در سلم جمعی                                                          

   پایه دوم جامعه اسلامی:   امر به معروف و نهی از منکر  

   بهترین امت                                                                                

امر به معروف و نهی از منکر، اولین خصیصه ولایت مومنین   

 عفو از بدیها، و امر به معروف و اعراض از جاهلین                        

  نهی از فحشاء و منکر و بغی                                                    

  امر به عدل، احسان، بخشش به خویشان،   

  نهی از فحشا و منکر و ستمگری          

   پایه سوم جامعه اسلامی:    صبر،  مقاومت ، مرابطه            

   دستور مراقبت و اصلاح نفس و جامعه اسلامی                              

    جامعه اسلامی تحت محافظت و مراقبت دائم الهی                           

    پایه چهارم جامعه اسلامی -  حفظ و مراقبت از نفوذ دشمنان   

    نهی شدید الهی از ولایت محبت یهود و نصاری                               

    دوستی، وسیله نفوذ تدریجی یهود و نصاری                                  

    دستور اکید برای دوری از استهزا کنندگان دین                               

    اگر با یهود و نصاری دوستی کنید از آنان خواهید بود!                        

     جانشینی دوستان خدا بجای دوستان مرتد یهود و نصاری                   

   تاریخ انحطاط جوامع اسلامی و ارتباط آن با دوستی اهل کتاب           

    حکم نهی از ولایت  کفار و سرپرستی غیر مومنین                           

    مسئله تقیه و فرق آن با دوستی دشمنان دین                                

     مجوز تقیه در مقابل دشمنان دین                                              

      روایات مربوط به جواز تقیه در مقابل دشمنان خدا                        

      اعلام شدت مخافت از خدا برای دوستداران کفار                           

     اجتناب از آسیب خویشاوندی با دشمنان دین                                 

     نهی از وساطت در حق منافقین و شفاعت در کارهای بد                  

     دفع منافذ نفوذ دشمنان دین                                                      

     نهی از رکون و اعتماد به ستمکاران در دین و حیات دینی               

     دستور احتراز از منافقین                                                         

     نهی از نفاق و ترک ولایت مومنین و قبول ولایت کفار