جلد 6- بررسی قصص قرآن در المیزان - ابراهیم بنیانگذار دین حنیف

 بســــــــم الله الرحـــــمن الرحیـــــــــــم 

لطفا برای مطالعه متن کامل کتاب روی تصویر فوق کلیلک کنید!

 

بخش های اصلی جلد ششم عبارتند از:

                    

         کتاب هیجدهم:          بنیانگذاری دین حنیف. رسالت و مبارزات ابراهیم(ع)   

         کتاب نوزدهم:           بنی اسماعیل- اولین دودمان فرزندان ابراهیم(ع)      

         کتاب بیستم:             لوط علیه السلام - پیامبر معاصر ابراهیم (ع)        

 

 

خلاصه کتاب ها ---   برای آشنائی اولیه با مباحث هر یک از کتاب ها،  خلاصه آنها در انتهای جدول دست راست قرار گرفته است! 

 

خلاصه ای منتخب از جلد ششم ( کتاب هیجدهم و بیستم )

 

بنیانگذاری ملت حنیف،

رسالت و مبارزات ابراهیم (ع)

                                                                             

مستند: آیات مندرج در متن و بحث تاریخی    المیزان ج14ص19

خلاصه تاریخ  ابراهیم"ع" در قرآن          

آنچه از قرآن کریم در این باره استفاده می شود این است که ابراهیم علیه السلام از اوان طفولیت تا وقتی که به حد تمییز برسد، در نهانگاهی دور از جامعه خود می زیست،  و پس از آنکه به حد تمییز رسیده،  از نهانگاه خود به سوی قوم و جامعه اش بیرون شده و به پدر خود پیوسته و دیده است که پدرش و همه مردم بت می پرستند، و چون دارای فطرتی پاک بود،  و خداوند متعال هم با ارائه ملکوت هر چیز،  تائیدش کرده و کارش را به جائی رسانده بود که تمامی اقوال و افعالش موافق با حق شده بود، اعمال قوم خودرا نپسندید و نتوانست ساکت بنشیند، لاجرم به احتجاج با پدر پرداخت،  و اورا از پرستش بت ها منع و به توحید خدای سبحان دعوت نمود،  باشد که خداوند اورا به راه راست خود هدایت نماید و از ولایت شیطان دورش سازد!

 

          پدرش وقتی دید ابراهیـم به هیچ وجه از پیشنهاد خود دست برنمی دارد اورا از خود طردکرد و به سنگسار کردن تهدیدش نمود.  ابراهیم در مقابل این تهدید و تشدید از در شفقت و مهربانی با وی تلطف کرد، چه ابراهیم مردی خوش خلق و نرم زبان بود.  در پاسخ پدر نخست بر او سلام کرد و سپس وعده استغفارش داد،  و در آخر گفت:  در صورتی که به راه خدا نیاید او و قومش را ترک خواهد گفت ولی به هیچ وجه پرستش خدارا ترک نخواهد کرد!

 

شرح این قسمت از زندگی ابراهیم"ع" در آیات 41 تا 48 سوره مریم  بیان شده است.

 

 

ابراهیم"ع" در این برهه از زمان احتجاجاتی را با قوم خود شروع کرد و مباحثات لفظی در باره نفی پرستش بت ها با آنان داشت.

 

          شرح این مباحث و احتجاجات در آیات 51 تا 56 سوره انبیاء و 69 تا 77 سوره شعراء و 83 تا 87 سوره صافات در قرآن مجید  آمده است.

 

 

          مرحله دیگر مباحثات آن حضرت با اقوام دیگری بوده که آفتاب و ماه و ستاره را می پرستیدند. در این مباحثات بود که آنان را به حق ملزم کرد. در این زمان بود که داستان انحراف او از کیش بت پرستی و ستاره پرستی در همه جا منتشر شد.

          شرح این مباحثات نیز در آیات 74 تا 82 سوره انعام نقل شده است.

 

 

روزی که مردم بت پرست شهر برای انجام مراسم دینی خود همه به خارج شهر رفته بودند،  ابراهیم علیه السلام به عذر کسالت از رفتن با آنان اجتناب نمود و تنها در شهر ماند،  و وقتی شهر خلوت شد به بتخانه شهر درآمد و همه بت ها را خرد کرد و تنها بت بزرگ را گذاشت شاید مردم به طرف او برگردند.  وقتی مردم به شهر بازگشتند و از داستان باخبر شدند درصدد جستجوی مرتکب آن برآمدند و سرانجام گفتند این کار زیر سر همان جوانی است که ابراهیم نام دارد.  ابراهیم را در برابر چشم همه احضار کرده و او را استنطاق و بازپرسی کردند و پرسیدند:

  • آیا تو به خدایان ما چنین کردی؟  گفت:
  • این کار را بت بزرگ کرده است!

 اگر قبول ندارید از خود آنها بپرسید،

 تا اگر قدرت بر حرف زدن دارند،

 بگویند چه کسی به این صورتشان درآورده است!

 

ابراهیم قبلاً به همین منظور تـبــر را به دوش بت بزرگ نهاده بـود تا خود شاهد حال باشد.  ابراهیم می دانست که مردم درباره بت های خود قائل به  حیات و نطق نیستند، ولکن می خواست با طرح این نقشه زمینه ای بچیند تا مردم را به اعتراف و اقرار بر بیشعوری و بیجانی بت ها وادار سازد،  و لذا مردم پس از شنیدن جواب ابراهیم به فکر فرورفتند و به انحراف خود اقرار کردند و با سرافکندگی گفتند:

  • تو که می دانی این بت ها قادر بر تکلم نیستند!

 

ابراهیم"ع" که غرضی جز شنیدن این حرف از خود آنان نداشت بیدرنگ گفت:

  • آیا خدارا گذاشته و این بت ها را که جماداتی بی جان و بی سود و زیانند می پرستید؟

 اف بر شما و بر آنچه که می پرستید!

آیا راستی فکر نمی کنید؟

و چیزهائی را که به دست خودتان می تراشید، می پرستید،

و حاضر نیستید خدا را که خالق شما و خالق همه مصنوعات شما (اعمال شما) است بپرستید؟!

گفتند: باید اورا بسوزانید و خدایان خودرا یاری و حمایت کنید!

به همین منظور آتشخانه بزرگی ساختند و دوزخی از آتش افروختند و در این کار برای رضای خاطر خدایان خود همه تشریک مساعی کردند.  وقتی آتش شعله ور شد ابراهیم را درآتش افکندند.  خدای متعال آتش را برای ابراهیم خنک گردانید و او را در بطن آتش سالم نگه داشت و کید کفار را باطل فرمود.

 

شرح مطالب بالا در آیات 56 تا 70 سوره انبیاء و آیات 88 تا 98 سوره صافات در قرآن مجید بیان گردیده است.

ابراهیم علیه السلام در خلال این مدت با نمرود (پادشاه وقت) هم روبرو شد و اورا نیز که داعیه خدائی و ربوبیت داشت مورد خطاب قرار داد و به وی گفت:

-  پروردگار من آن کسی است که بندگان را زنده می کند و می میراند!

نمرود از در مغالطه گفت:

-  من نیز زنده می کنم و می میرانم.  هریک از اسیران و زندانیان را که بخواهم رها می کنم و هرکه را که بخواهم به قتل می رسانم!

 

ابراهیم با بیان صریح تری که راه مغالطه را بر او مسدود کند احتجاج کرده و فرمود:

-  خدای متعال کسی است که آفتاب را از مشرق سر می دهد، و تو اگر راست می گوئی از این پس کاری بکن که آفتاب از مغرب طلوع بکند!

در اینجا نمرود کافرکیش مبهوت و سرگشته ماند!

 

 این وقایع و احتجاجات در آیه 258 سوره بقره در قرآن مجید شرح داده شده است.

 

قرآن مجید نقل می کند که پس از رهائی ابراهیم علیه السلام از آتش نمرود، آن حضرت هدف مقدس خود را دنبال کرد،  و دعوت به توحید و دین حنیف را آغاز نمود.  در این موقع عده قلیلی به او ایمان آوردند.

 

          قرآن کریم، از جمله ایمان آورندگان به او را " حضرت لوط" برادر او،  و همچنین همسر ابراهیم"ع" را نام می برد.  این بانو همان زنی است که ابراهیم با او مهاجرت کرد،  و پیش از بیرون رفتن از سرزمین خود به اراضی مقدس با او ازدواج کرده بود.

          نقل این قسمت ازتاریح حیات آن بزرگواردرقرآن، درآیه 4 سوره ممتحنه و آیه 100 سوره صافات، آمده است.

 

          ابراهیم علیه السلام و همراهانش در موقـع بیرون شـدن از وطن خود، از قوم خود تبری و بیزاری جسته، و همچنین از " آزر" ، که اورا " پدر" نامیده بود، و در واقع پدرش نبود، بیزاری جسته بود،  و به اتفاق همسرش و " حضرت لوط" بـه سوی ارض مقدس خیمه بیرون زدند، باشد که در آنجا بدون مزاحمت کسی و دور از اذیت و جفای قومش به عبادت خداوند مشغول باشند.

          آیات 4 سوره ممتحنه و 71 سوره انبیاء بازگو کننده این مهاجرت تاریخی در قرآن مجید هستند.

 

ابراهیم"ع" از خدای خود درخواست فرزند کرد و پس از این دعا بود که خدای تعالی اورا که به حد شیخوخت و کهولت رسیده بود به اسحق و اسماعیل،  و از صلب اسحق به یعقوب بشارت داد، و پس از مدت کمی اسماعیل و بعد از او اسحق به دنیا آمدند. و خداوند ( همانطور که وعده داده بود،) برکت خود را در خود ابراهیم و فرزندانش و اولاد فرزندانش قرار داد و مبارکشان گردانید!

 

ابراهیم علیه السلام به امر پروردگارخود به مکه، که دره ای عمیق و بی آب و علف بود آمد و فرزند عزیزش " اسماعیل" را در سن شیرخوارگی،  در آن مکان مخوف، منزل داد و خود به ارض مقدس مراجعت کرد.  اسماعیل در این سرزمین نشو و نما نمود و اعراب چادرنشین اطراف به دور او جمع شدند. در این زمان خانه کعبه ساخته شد.

          ابراهیم علیه السلام گاهگاهی پیش از بنای کعبه و خانه مکه و پس از آن به مکه می آمد و از فرزندش اسماعیل دیدن می کرد.

          در آیات 126 سوره بقره  و آیه 35 تا 41 سوره ابراهیم چگونگی ساخته شدن کعبه نقل شده است.       

تا آنکه در یک سفر مامور به ساختن خانه کعبه شد، لذا به اتفاق اسماعیل این خانه را بنا نهاد.

          این اولین خانه ای است که از طرف پروردگار ساخته شد.  این خانه مبارکی است که در آن آیات بینات و در آن " مقام ابراهیم " هست. هرکس داخل آن شود از هر گزندی ایمن است!

          آیات 127تا129 سوره بقره  و 96 تا 97 سوره آل عمران در قرآن مجید بیان این واقعیت های تاریخی است.

          ابراهیم "ع" پس از فراغت از بنای کعبــه دستور حـج را صـادر نمود وعبـادات مربوط به آن را تشریع کرد.

  در قرآن مجید، شرح این عبادات در سوره حج در آیات 26 تا 30 آمده است.

            در قرآن مجید آمده است که خدای تعالی ابراهیم"ع" را مامور به ذبح فرزندش اسماعیل نمود.  ابراهیم"ع"  اسماعیل را در انجام فرایض حج شرکت می داد.  موقعی که به سعی رسیدند و می خواستند که بین صفا و مروه سعی کننـد، ایـن ماموریت ابلاغ شد و ابراهیم جریان را با فرزندش درمیان گذاشت وگفت:

- ای فرزندم!  در خواب چنین می بینم که تورا ذبح می کنم.

  نیک بنگر تا رایت چه خواهد بود؟

عرض کرد:

- پدرجان!  هرچه را که مامور به انجامش شده ای انجام بده!

  انشاءالله بزودی خواهی دید که من مانند بندگان صابر خدا، چگونه صبری از خود نشان می دهم !

پس از اینکه هردو به این امر تن در دادند و ابراهیم"ع" صورت جوانش را بر زمین گذاشت، وحی آمد که:

- ای ابراهیم خواب خود را تصدیق کردی!

 و ما به همین مقدار از تو قبول کردیم!

 و ذبح عظیمی را فدا و عوض او قرار دادیم!

 

در قرآن مجید آیات 101 تا 107 سوره صافات بیانگر این واقعه تاریخی می باشند.

 

آخرین خاطره ای که قرآن کریم از ابراهیم علیه السلام نقل نموده،  دعائی است که آن بزرگواردر بعضی ازسفرها در مکه کرده است. وآخرین خواست او از خدایش این است که: 

-  پروردگارا !   مرا، و پدر و مادر مرا،  وکسانی را که ایمان آورده اند،

 در روز حساب بیامرز !

 

این دعا در ضمن آیات 35 تا 41 سوره ابراهیم در قرآن مجید نقل شده است.

                   

در کتاب هیجدهم شما این مطالب را می خوانید:

مقدمه مولف:                                                                                      صفحه: 7

بخش اول :  ابراهیم(ع) و حرکت توحیدی او                    

فصل اول: آغاز زندگانی ابراهیم علیه‏ السلام و حرکت و توحیدی او 9

    خـلاصـه تـاریـخ ابراهیم در قرآن

    تــولــد ابــراهیــم خلیــــل اللّه‏

    پدر ابراهیم علیه‏ السلام

    اولین ظهـور و اولین دعوت ابراهیم

    ابــراهیـم، پیــــامبــــری صــدّیـق

    آغـــاز دعـوت ابــراهیـم در خـانـواده

    علم ابراهیم قبل از شروع دعوت دینی او

    نهـــی خــانـواده از ولایـت شیطــان

    آغــاز کنـاره ‏گیری ابـراهیم از قـوم خود

    مـوضـوع استغفـار ابراهیم برای پدرش

    هــدف قیـــام ابـراهیــم و حجــت او

    مفهـــوم تفکــرات فطــری ابـراهیـم

    ابراهیـم، به ‏عنوان انسان فـرضی سـاده

    ابراهیم قبـل از ورود بـه جـامعـه شـرک

    بصیــرت اولیــه اعطــاء شــده بـه ابراهیـم

    تحقیقی درباره پدر واقعی و پدرخوانده ابراهیم

    پـــدر و مـــادر واقعــی ابــراهیـم

فصل دوم: ظهـور ابراهیم علیه‏ السلام در جامعه و مبارزه با نمرود        35

    مشاهده ملکـوت و آغـاز مبـارزات ابراهیم علیه‏ السلام

    ستـاره ‏پـرستـان عصـر ابـراهیم علیه‏ السلام

    مـــاه‏ پـرستــان و آفتـاب ‏پـرستـان

    موقعیت زمانی مشاهدات ابراهیم علیه‏ السلام

    بــت‏ پـرستــان عصـــر ابراهیم علیه ‏السلام

    اعتـراض ابراهیم نسبت به ترس از بت‏ها

    مـاجــرای شکستـن بـت‏هـا

    تبـدیـل آتـش بـه گلستــان

    نمرود، طاغوت عصر ابـراهیم

    ابـراهیم در مقـابـل نمـــرود

    حمــورابی و نمــرود زمــان ابــراهیـم

    تحلیــل استــدلال‏های ابــراهیــم علیه‏ السلام

    ابــراهیـــم و اعـــلام دیــن فطــرت

    ابراهیم، شیعــه نــوح، بـا قلبـی سلیـم

    ابـراهیم، اُســوه حسنــه

    الگوئی برای بـرائت مطلق از مشرکین

    الگوئی برای مومنان به خدا و روز جزا

فصل سوم: امـامت ابـراهیم علیه ‏السلام و امتحانات او                        56

    مفهوم امامت و ارزش آن

    مشخصـــــات امــــام

    تاریخ امامـت ابراهیم علیه‏ السلام

    ترتیب مقـامـات ابـراهیم

    ادامه امامت ابراهیم تا امت محمد رسول اللّه‏ صلی‏ الله ‏علیه ‏و‏آله

    مفهوم‏کلمات، ابتلائات و امتحانات ابراهیم علیه‏ السلام

    مفهـــوم "کلمــــه" و "تمــــام شــدن" آن

    یقیــن ابـراهیـم و مـلازمه آن بـا مقام امامت

    مشــاهــده ملکــوت و کیفیـت احیـاء اموات

فصـل چهـارم: ملّـت ابـراهیــم                                                         72

    ابراهیم خود یک ملت بود!

    مفهــوم ملــت ابـراهیم

    پـایـه ‏گذاری ملت ابراهیم

    یــادگــارهای ابـراهیـم در جـامعـه بشـری

    ابــراهیـــم و صــالحیــــن

    مفهوم حنیف بودن ملت ابراهیم

فصل پنجم: شریعت و کتاب ابـراهیم علیه ‏السلام                                 80

    محتــوای صحــف ابــراهیـم

    لا تَــزِرُ وازِرَهٌ وِزْرَ اُخْـــــری

    وَ اَنْ لَیْسَ لِلانْسانِ اِلاّ ما سَعـی                                                               

    وَ اَنَّ سَعْیَـــهُ سَــوْفَ یُـــری

    وَ اَنَّ اِلــی رَبِّـــکَ الْمُنْتَهـــی

    خلاصه صحف ابراهیم و موسی

    احکـام شریعت ابراهیم علیه‏ السلام

فصل ششم: مقام و منزلت ابراهیم علیه ‏السلام                                   87

    ذکــر مقام و امتیــازات 16 گانه ابراهیم علیه ‏السلام

    تعلیم علم و حکمت و ترفیع درجه ابراهیم علیه‏ السلام

    مقــامــــات ابــــراهیــم

    مقـام خلیل‏ اللهی ابراهیم علیه ‏السلام

    حَلیم و اَوّاه بودن ابراهیم علیه‏ السلام

فصل هفتـم: دعــاهـای ابــراهیـم                                                     93

    دعــاهــای ابـــراهیـم علیه ‏السلام

    اولین دعـای ابـراهیم علیه‏ السلام

    تحلیلـی از ادب ابـراهیـم در دعـاهای او

    استجابت دعاهای ابراهیم

    شرایط استجابت در دعاهای ابراهیم علیه ‏السلام

    شکـرگــزاری در دعـاهـای ابراهیم علیه‏ السلام

    آخـرین دعای ابراهیم علیه‏ السلام

    لطــایــف دعــاهــای ابــراهیــم علیه‏ السلام

 

بخش دوم : تشریع حـــج ابراهیمی        

فصل اول: بنـای خانه کعبه و تشریع حج ابراهیمی                             105

    بـالا بردن پــایــه‏ های خــانـه کعبـــه

    سیر ابراهیم در مسیر عبودیت

    مهیـا کـردن مکـان بیت خـدا

    صــدور فـرمـان اعلام حــج

    منافع حج

    بیــت عتیــق و عمــر کعبــه

    سنت‏های فراموش‏ شده حج ابراهیمی در جاهلیت

    عبـادت‏هـا و قـربـانی‏ها در امـت‏هـای گـذشتـه

    فلسفه قربانی در مـراسم حـج

    دستــوراتـی از تشـریـع حــج و منـاســک آن

    امنیـت و رفـاه شهــر مکــه

    حــرم بــودن شهــر مکــه

    تحلیل دعای ابراهیم برای امنیت شهر مکه

    کیفیـت امنیـت شهــر مکـه

    مشاهده حقیقـت مناسک حج

 

بخش سوم:  تحریفات و تناقضات درباره ابراهیم«ع» و دودمان او     

فصـل اول: تحریفات و تناقضات درباره تاریخ و دین ابراهیم«ع»         122

             ادعـای یهـودی یا مسیحی بودن ابراهیم !

    نفــی یهـــودی و مسیحی بودن ابراهیم

    بدعت‏گزاران در میان پیـروان ابراهیم علیه ‏السلام

    پافشـاری اهـل کتاب در قومیت ابراهیم و برتری خود

    تناقضات تـورات در ذکــر تــاریــخ ابــراهیـم علیه‏ السلام

    تناقضات تورات در بیــان وقــایع

    تناقض در ذکر فـرزنـد ذبیــح ابراهیم علیه ‏السلام در تورات

    تناقض تــورات در سـنّ اسماعیل

    بی‏ اعتنـائی و تناقض تــورات در شــان اسمـاعیــل

    اظهارنظر خاورشناسان درباره تاریخ ابراهیم در قرآن

    جواب از مغالطه اول شرق شناسان

    جواب‏ از مغالطه دوم شرق شناسان