جلد 3 - شناخت ملائکه و جن و شیطان

         

بســــــــم الله الرحـــــمن الرحیـــــــــــم 

 

 برای مشاهده متن کتاب روی تصویر بالا کلیک کنید!

 

        بخش های اصلی جلد سوم عبارتند از:

         

         کتاب ششم:             ملائکه                                                    

         کتاب هفتم:              جن و شیطان  

 

خلاصه کتاب ها ---   برای آشنائی اولیه با مباحث هر یک از کتاب ها،  خلاصه آنها در انتهای جدول دست راست قرار گرفته است! 

 

خلاصه ای منتخب از جلد سوم ( کتاب ششم و هفتم )

 

ملائکه

مقدمه کتاب ششم

 

بررسی ذهنیات مردم درباره مـلائکه، جـن و شیطـان

 

وقتی صحبت از «فرشته» به میان می‌آید، تصویر کودکی معصوم یا دختر جوانی با پر و بال رنگین که در طاق و رواق کلیساها و تابلوهای نقاشان رسم شده، به ذهن انسـان خطـور می‌کند.

وقتی از «جن» صحبت می‌شود، آن‌چه که در ذهنیت ما جا گرفته، موجودات شرور و گاهی بسیار ریز و غیرقابل رویتی است که از نقل قول بچه‌های ترسو، قصه‌های مادربزرگ‌ها، رمال‌ها و جن گیرها تصویر یافته است.

و وقتی از «شیطان» صحبت می‌شود، بلافاصله تصاویر کتاب‌های قدیمی در ذهن آدم مجسم می‌شود که شیطان را در هیئت غول بدقیافه و کریهی با شاخ‌های تیز در دو طرف سر نشان می‌دادنــد. سابقـه تـاریخـی این تصویرها به ادوار شرک و جاهلیت انسان برمی‌گردد، که مجسمــه‌هـای چنیـن غـول با شـاخ و دم را به خـاطـر رهایی از شرور و حوادث بد پرستش می‌کردند.

 

بـررسی معـارف قـرآن در این زمینه

 

آن‌چه را که معارف قرآن در این زمینه به‌دست می‌دهد، به‌طور مشخص در قسمت‌های مختلــف ایـن کتـاب مـلاحظـه خـواهیـد فـرمـود، با توجه به طبقـه‌بندی ‌هایی که شده، ماهیت وظـایـف و آثـار اعمـال این موجودات تبیین می‌شود.

آن‌چه که لازم است، اضافه شود این است که در موقع خواندن و اندیشه کردن در این کتاب، آن ذهنیات بدوی و جاهلی و تصاویر کلیسایی و نقاشی‌ها را باید از مغز خارج کرد و با حقایقی که خدای آفریننده جهان بیان فرموده، اندیشه نویی آغاز کرد. و چه بهتر که دانشمندان علوم نیز این حقایق را اساس قرار دهند و نظرات و تئوری‌های علمی خود را بر این مبانی تنظیم کنند.

دانش امروز پی به عوامل جدیدی می‌برد که غیب بودن آن‌ها را قبول دارد، مانند: امواج صوتی، رادیویی، نوری، نیروی جاذبه و امثال آن. با این‌که این عوامل دیده نمی‌شوند ولی همه مردم، آثار آن‌ها را احساس می‌کنند. نام‌گذاری امواج فوق‌الذکر به خاطر شباهت حرکت آن‌ها به موج صورت گرفته و دیگران را بر اساس شناخت قبلی از نیروهای دیگر، نیرو نامیده‌اند. ولی قدر مسلم این است که:

ـ اولا، این عوامل وجود دارند،

ـ ثانیآ، این عوامل دیده نمی‌شوند و در غیب هستند،

ـ ثالثآ، آثار فعالیت و جریان این عوامل در زندگی روزمره انسان‌ها و جهان هستی مشهود است. برخی از آن‌ها گفتار و تصویر ما را ثبت و ضبط می‌کنند و با سرعت غیرقابل تصوری آن را حرکت می‌دهند.  برخی بدون کوچک‌ترین تخلفی از وظیفــه خـود میلیاردهـا میلیـارد سـال است که کـرات آسمـانی را حفـظ و حرکت منظــم آن‌هــا را تنظیـــم می‌نمـایند.

اگر این مفاهیم را با مطالب کتاب و شرحی که خداوند سبحان راجع به این عوامل در قرآن کریم بیان فرموده، مقایسه کنیم، چه‌قدر ساده می‌توان ذهنیت فرشتگان تصویرها و دختـران بـالـدار نقــاشـان یا مجسمـه‌هـای شیطـان را از ذهـن زدود و جــای آن را با چنین حقـایقـی پـر کـرد. (رجــوع شود به فصـل 5، وظیفـه مـلائکـه در حفـظ انسان و اعمــال و گفتــار او و هم‌چنیـن فصـل 1، در مـورد مـاهیـت و وظـایـف مــلائکـه.)

 

چـرا این عـوامل را نمی‌بینیم؟

          انسان ذات اشیاء را نمی‌بیند بلکه اگر نور به یک شیء برخورد کند، فقط تصویر آن از طریق چشم به مغز منتقل می‌شود. اگر شدت نور بیشتر یا کمتر از توانایی چشم باشد چیزی دیده نمی‌شود، یا در حالی که فرکانس رادیویی با سرعت سرسام آور معادل 000/000/300 کیلومتر در ثانیه پخش می‌شود، گوش انسان بیشتر از فرکانس 60 تا 4000 را نمی‌شنود. پس در حالتی این نیروها و عوامل می‌توانند، برای چشم و گوش ما قابل درک باشند که آن‌ها را محدود سازیم و به حد و فرکانس ابزار ادراکات خودمان برسانیم و یا ابزار ادراکات خودمان را آن‌ قدر قدرت بخشیم که به حد و فرکانس آن‌ها برسد.

دلیل این‌که ما این عوامل اداره کننده امور جهان آفرینش و حیات انسان را نمی‌بینیم، همین محدودیت است. اگر روزی این محدودیت از بین برود و یا انسان از بدن خود و محدودیت‌های این جسم مادی خارج شود، بسیاری از نادیدنی‌ها برای او قابل رویـت خـواهـد بـود.

 

آثـار عمـل مـلائکه

اگر از کلمه «فرشته» استفاده نکنیم و به جای آن از کلمه «ملک و ملائک» استفاده کنیم، بهترمی‌توانیم مفهوم قدرت و سلطنت و حکومتی را که در آن وجود دارد، حس کنیم.

قرآن کریم، عواملی را که جهان را می‌گردانند، ملائکه می‌نامد. قرآن ملائکه را واسطه‌های تدبیر و رسولانی می‌نامد که قدرت اقدام و سرعت حرکت آن‌ها برای ما قابل تصـور نیسـت.

ما اصرار نداریم از کلمات نیرو و امواج و غیره که تعریف پیش ساخته‌ای برای ما دارند استفاده کنیم، بلکه می‌خواهیم مفاهیم این عوامل و اسباب را در ذهن خواننده به‌وجود آوریم.

آن‌چه درباره «جن» و «شیطان» باید اضافه کرد، این است که در مقابل عواملی مانند ملائکه ‌که ‌حرکت و کار آن‌ها در خدمت ‌انسان و سیرکمالی ‌زندگی ‌و سعادت‌ اوست، عواملی مخالف وجود دارد که ماهیت و ذات جداگانه‌ای دارند و از مواد دیگری به‌وجود آمده‌اند. این‌عوامل در خلاف جهت منافع ‌انسان عمل می‌کنند، لکن دخالتی در اداره جهان یا قدرتی در برهم زدن نظام آن ندارند، باید ذهنیت خودمان را در مورد آن‌ها نیز تغییر دهیم و براساس‌محتوای کتاب حاضر شناخت جدیدی از آن‌ها به‌دست آوریم. 

و من الله التوفیق

سید مهدی (حبیبی) امین

بهار 1373

 

 

 ذات ملائکه، نوع تکالیف و وظایف آن‌ها

 

«لا یَعْصُـونَ اللّهَ ما اَمَرَهُمْ وَ یَفْعَلُونَ ما یُوْمَروُنَ ! » (6 / تحریم)

          ملائکه خلقی از مخلوقات خدایند، دارای ذواتی طاهره و نوریه، که اراده نمی‌کنند، مگر آن‌چه خدا اراده کرده باشد و انجام نمی‌دهند مگر آن‌چه او مامورشان کرده باشد، هم‌چنان‌که فرمود: « بَلْ عِبادٌ مُکْرَمُونَ. لا یَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِاَمْرِه یَعْمَلُونَ ـ از او در سخن پیشی نمی‌گیرند، و هم به دستوراتش عمل می‌کنند.» (26 و 27 / انبیاء)

و به همین جهت در عالم فرشتگان جزا و پاداشی نیست، نه ثوابی و نه عقابی و در حقیقت ملائکه مکلف به تکالیف تکوینی‌اند. تکالیف تکوینی ملائکه به‌خاطر اختلافی که در درجـات آنان هست، مختلف است:

« وَ مـا مِنّا اِلّا لَـهُ مَقـامٌ مَعْلُومٌ ـ هیچ یک از ما نیست مگر آن کــه مقــامـی معلــوم دارد.» (164 / صافات)

«وَ ما نَتَنَـزَّلُ اِلّا بِاَمْـرِ رَبِّکَ لَهُ ما بَیْنَ اَیْدینا وَ ما خَلْفَنا ـ ما نازل نمی‌شویم مگر بـه امر پـروردگـار تـو، که پشت و روی هستـی مـا از اوسـت!» (64 / مـریم)

جمله « ... لا یَعْصُونَ اللّهَ ما اَمَرَهُمْ ـ خدای را در آن‌چه فرمانشان می‌دهد، نافرمانی نمی‌کنند،» (6/تحریم) ناظر به این است که این فرشتگان ملتزم به تکلیف خویشند. و جملــه « ... یَفْعَلُــونَ ما یُوْمَرُونَ،» (50/نحل) ناظر به این است که عمل را طبق دستور انجام می‌دهند.

ملائکه محض اطاعتند و در آن‌ها معصیت نیست. ملائکه نه در دنیا عصیان دارند، نــه در آخرت.

تکلیف ملائکه از سنخ تکلیف معهود در مجتمع بشری ما نیست. در جامعه بشری اگر مکلف، موجودی دارای اختیار باشد و به اختیار خود اراده تکلیف کننده را انجام بدهد، مستحق پاداش می‌شود و اگر ندهد سزاوار عقاب می‌گردد، یعنی هم فرض اطاعت هست و هم فرض معصیت. اما در بین ملائکه که زندگی‌شان اجتماعی نیست و اعتبار در آن راه نــدارد، تـا فـرض اطـاعت و معصیت هـر دو در آن راه داشتـه بـاشـد، تکالیف هم معنای دیگری دارد. (1)

1- المیــــزان ، ج: 38 ص: 319.

 

محل سکونت ملائکه و نحوه حرکت آن‏ها

 

« ... وَ اَوْحی فی کُلِّ سَماءٍ اَمْرَهـا وَ زَیَّنَّا السَّمـاءَ الدُّنْیا بِمَصابیحَ وَ حِفْظا...!» (12 / فصلت)

 

آسمان‏ها راه‏هایی هستند برای سلوک امر از ناحیه خدای صاحب عرش، و یا آمد و شد ملائکه‏ای که حامل امر اویند. هم‏چنان‏که آیه: « تَنَزَّلُ الْمَلائِکَهُ وَ الرُّوحُ فیها بِاِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ اَمْرٍ ـ ملائکه و روح در آسمان‏ها به اذن پروردگارشان هر امری را نازل می‏کنند!» (4/قدر) و آیه « فیها یُفْرَقُ کُلُّ اَمْرٍ حَکیمٍ ـ در آن هر امر مقتضی تفصیل داده می‏شود ! » (4/دخان) نیــز تصــریـح دارنـد، به ایـن که امر خـدای را مـلائکه از آسمـان به زمین می‏آورند.

مراد از اوامر الهی‏ ای که در زمین اجرا می‏شود، عبارتست از خلقت و پدید آوردن حــوادث، که آن حــوادث را مــلائکــه از ناحیه خــدای صــاحب عرش حمل نموده و در نــازل کردنش طرق آسمان را طی می‏کنند، تــا از یـک ‏یـک آسمان‏هــا عبور داده، و به زمیـن برسانند.

و به طوری که از آیه شریفه «حَتّی اِذا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قالُوا ماذا قالَ رَبُّکُمْ قالُوا الْحَقَّ وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْکَبیرُ ! » (23 / سبا) استفاده می‏شود: امر خدای تعالی را ملائکه هر آسمان حمل می‏کنند و به ملائکه آسمان پائین‏تر تحویل می‏دهند. و نیز به طوری که آیه شریفه « وَ کَمْ مِنْ مَلَکٍ فِی السَّمواتِ ـ چه بسیار فرشتگان که در آسمان‏هایند،» (26 / نجم) و آیه شریفه: «لا یَسَّمَّعُونَ اِلَی الْمَلاَءِ الاَْعْلی وَ یُقْذَفُونَ مِنْ کُلِّ جانِبٍ ـ سخن ملائکه آسمان‏ها به گوش آنان نمی‏رسد و اگر بخواهند گوش دهند، از هر طرف تیرباران می‏شوند،» (8 / صافات) استفاده می‏شود، آسمان‏ها مسکن ملائکه‏ اند.

در نتیجه امر خدا یک نسبت به تک ‏تک آسمان‏ها دارد، به اعتبار ملائکه‏ ای که در آن ساکنند و نسبتی هم به فرقه فرقه ‏های ملائکه دارد، به اعتبار این‏که حامل آن امرند، و خــداونــد امـر را بــه آنــان تحمیــل کــرده، یعنــی بـه ایشـان وحـی فـرمـوده است.

در نتیجه از آن‏چه گفتــه شــد، معلــوم گــردیــد که معنای آیه «... وَ اَوْحی فی کُلِّ سَمـــاءٍ اَمْــرَهــا،» (12 / فصلت) ایــن شــد که خــدای سبحــان در هر آسمانی، امر آن آسمان را که منســوب و متعلــق به خود آن آسمــان است، به اهل آسمــان یعنی مــلائکــه ســاکـــن در آن وحــی می‏کنــد. (1)

1- المیزان ، ج: 34 ص: 269.

 

لزوم وجود شیطان در ارکان نظام عالم بشریت

 

«یــــا بَنـــی آادَمَ لا یَفْتِنَنَّکُــــمُ الشَّیْطـــــانُ...!» (11 تـــا 25 / اعـــراف)

وجود شیطانی که انسان را به شرّ و معصیت دعوت کند از ارکان نظام عالم بشریّت است. و نسبت به صراط مستقیم او به منزله کناره و لبه جاده است ؛ و معلوم است که تا دو طرفی برای جاده نباشد متن جاده هم فرض نمی‏شود، این جاست که اگر دقت شود معنای آیه: « قالَ فَبِمآ اَغْوَیْتَنی لاَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَکَ الْمُسْتَقیمَ ـ گفت برای این ضلالت که مرا نصیب داده‏ای در راه راست تو بر سر راه آنان کمین می ‏نشینم،» (16 / اعراف) و آیه: «قالَ هذا صِراطٌ عَلَیَّ مُسْتَقیمٌ اِنَّ عِبادی لَیْسَ لَکَ عَلَیْهِمْ سُلْطانٌ اِلاّ مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْغاوینَ،» (42 / حجر) به خوبی روشن گشته و صدق دعوی ما معلوم می‏گردد.

با در نظر گرفتن این دو جهتی که ذکر شد اگر در آیات راجع به داستان سجده آدم دقت شود معلوم خواهد شد که این آیات در حقیقت تصویری است از روابط واقعی ای که بین نوع انسانی و نوع ملائکه و ابلیس است. چیزی که هست این واقعیت را به صورت امر و اطاعت و استکبار و طرد و رجم و سئوال و جواب بیان کرده، و نیز معلوم خواهد شد که تمامی اشکالاتی که شده و ما پاره‏ ای از آن را در بالا نقل کردیم ناشی از کوتاهی در تفکّر و دقّت بوده است. مانند اشتباه آن‏ها که گفته ‏اند نهی از خوردن از درخت نهی تکوینی بوده، غافل از این که نهی تکوینی یعنی عدم ایجاد، و امر تکوینی یعنی ایجاد. (1)

1- المیــــــــــــــــزان، ج 15، ص 50.

 

طرح موضوع شیطان

 

موضوع ابلیس نزد ما امری مبتذل و پیش پا افتاده شده که اعتنائی به آن نداریم جز این که روزی چند بار او را لعنت کرده و از شرّش به خدا پناه می‏بریم، و بعضی افکار پریشان خود را به این جهت که از ناحیه اوست تقبیح کنیم، و لکن باید دانست که این موضوع مطلبی است که بسیار قابل تامل و شایان دقت و بحث، و متاسفانه تا کنون در صدد بر نیامده ‏ایم ببینیم قرآن کریم درباره حقیقت این موجود عجیب که در عین این که از حـواس مـا غـایب است ولـی تصـرفات عجیبـی در عـالـم انسانیت دارد چه می‏گوید؟

چرا نباید در صدد برآییم؟ چرا در شناختن این دشمن خانگی و درونی خود بی ‏اعتناییم؟ دشمنی که از روز پیدایش بشر تا روزی که بساط زندگی‏اش برچیده می‏شود بلکه حتی پس از مردنش هم دست از گریبان او بر نمی‏دارد و تا در عذاب جاودانه دوزخش در نیندازد آرام نمی‏گیرد؟ آیا نباید فهمید این چه موجود عجیبی است که در عین این که همه حواسش جمع گمراه کردن یکی از ماهاست و در همان ساعتی که مشغول گمراه کردن اوست عینا به همان جور و در همان وقت سرگرم گمراه ساختن همه بنی نوع بشر است؟ در عین این که از آشکار همه با خبر است از نهان آنان اطلاع دارد، و حتی از نهفته‏ ترین و پوشیده ‏ترین افکاری که در زوایای ذهن و فکر آدمی جا دارد با خبر است، و علاوه بر این که با خبر است مشغول دسیسه در آن و گمراه ساختن صاحب آن نیز هست؟ (1)

1- الـمیـــزان، ج15، ص 46.

 

طرح سوالات درباره فلسفه آفرینش شیطان

 

«یا بَنی آادَمَ لا یَفْتِنَنَّکُـمُ الشَّیْطـانُ...!» (11 تا 25 / اعراف)

1 ـ چـرا خـداونـد ابلیـس را آفریـد؟ او کـه می‏دانسـت وی چـه کــاره اسـت؟

2 ـ بااین‏که ابلیس ‏از جن بود چرا خداوند او را با ملائکه محشور و هم‏نشین کرد؟

3 ـ با ایـن کـه می‏دانست او اطاعتش نمی‏کنــد چــرا امـر به سجـده‏ اش کرد؟

4 ـ چرا موفق به سجده‏ اش نکرد و در گمراهی‏ اش کمک نمود؟

5 ـ چــرا بعـــــد از آن نــافــرمــانـی او را از بیـــن نبــرد؟

6 ـ چرا تا روز قیامت مهلتش داد؟

7 ـ چرا او را مـاننـد خــون در سراسر وجــود آدمی راه داد و بر او مسلّط کرد؟

8 ـ چرا به لشکـریـانی تـاییـدش کـرده و بر همـه جـای حیات انسان راه داد؟

9 ـ چــرا او را از نظــر و احســاس بشــر پنهــان کــرد؟

10 ـ چرا همه کمک‏ها را به او کرد و به آدمیان کمک نکرد؟

11 ـ چـرا اسـرار خلقت بشــر را از او پــوشیــده نــداشــت تــا چنیــن بــه اغوای او طمع نبندد؟

12 ـ با این که او دورترین و دشمن‏ترین مخلوقات بود چطور با خدا حرف زد و خـداونـد هـم بـا او تکلّم کـرد؟ و چگونه؟

13 ـ آیــــا ورودش بــه بهشـــت از چــه راهــی بــود؟

14 ـ چگونه ممکن است در بهشت که مکان قدس و طهارت است وسوسه و دروغ و گناه واقع شود؟

15 ـ با این که حرف‏هایش مخالف گفتـار خـداوند بود چرا آدم آن را پذیرفت؟

16 ـ با ایــن کــه خلــود در دنیــا مخــالف با اعتقــاد به معاد است چگونه طمع در خلـــود کـرد؟

17 ـ بــا ایـن کــه آدم در زمره پیغمبــران بــود چطــور ممکن است معصیت کرده بــاشــد؟

18 ـ با این که توبه کار مانند کسی است که گناه نکرده باشد چطور توبه آدم قبــول شــد و لکــن به مقــامــی کــه داشــت بــاز نگشــت؟... و چگــونه و چگــونه.

 

اهمال و کوتاهی مفسرین در بحث جدّی و حقیقی این موضوع و بی بند و باری در اشکال و جواب به حدی رسید که در جواب از این اشکالات بعضی از آنان به خود جرات دادند که بگویند مقصود از آدم در این داستان آدم نوعی است، و داستان یک داستان خیالی محض است، و یا بگویند مقصود از ابلیس قوّه‏ ای است که آدمی را به شرّ و فساد دعوت می‏کند. و یا بگویند صدور فعل قبیح از خداوند جایز است، و همه گناهان از ناحیه خود اوست. و اوست که آن چه را خودش درست کرده خراب می‏کند، و به طور کلی «خوب» آن چیزی است که او بخواهد و به آن امر کند و «بد» آن چیزی است که او از آن نهی کند، و یا بگویند اصلاً آدم از زمره پیغمبران نبوده و یا به طور کلّی انبیا معصوم از گناه نیستند، و یا قبل از بعثت معصوم نیستند و آدم آن موقع که نافرمانی کرد مبعوث نشده بود، و یا بگویند همه این صحنه‏ ها برای امتحان بوده است.

باید دانست تنها چیزی که باعث بی فایده بودن این مباحث شده این است که این مفسّرین در این مباحث بین جهات حقیقی و جهات اعتباری فرق نگذاشته و مسائل تکوینی را از مسائل تشریعی جدا نکردند، و بحث را در هم و بر هم نموده و اصول قرار دادی و اعتباری را که تنها به درد تشریع و نظام اجتماعی می‏خورد در امور تکوینی  دخالت داده و آن را حکـومت داده‏ اند.

ما اگر بخواهیم در پیرامون این مسئله و حقایق دینی و تکوینی که در آن است آزادانه بحث کنیـم بـایـد قبـلاً چند جهت را (به شرح مطالب بعدی) تحریر نمائیم. (1)

1- المیزان، ج 15، ص 47.  

 

 

در جلد سوم(کتاب ششم)  شما این مطالب را می خوانید:

 

 

مقدمه مولف:                                                                                             

مقدمه کتاب ششم: بررسی ذهنیات مردم درباره مـلائکه، جـن و شیطـان     9

 

بخش اول – معارف قرآن در شناخت ملائکه

 

فصل اول :  مــاهیــــت و وظــــایــــف مـــلائکــــه                               13

 

   ذات ملائکه، نوع تکالیف و وظایف آن‏ها                                      

    وجــود غیــرجسمــانــی مــلائکــــه                                                         

    شکــل حقیقی ملائکـه و زمان ظهور آن                                       

    مفهـوم تمثــل جسمــانــی مـلائکــــه                                                        

    هــــدف وجـــــودی مــــلائکـــــــه                                                                       

    موضع و موقعیت‏ ملائکه در عالم خلقت                                       

    وظایـــف ملائکـــه در خدمــت انسان                                                      

    ملازمه وظایف ملائکه با مـاهیـت آن‏ها                                       

    سـه وظیفه اصلی ملائکه                                                                     

    واسطه بودن ملائکه بین خدا و عالم مشهود                                            

    مفهــوم پر و بـال یا نیــروی حرکت ملائکه                                               

    طبقه‏بنــدی ملائکه ـ مشخصــات و اسـامی                                               

    محــل سکونت ملائکـه و نحوه حرکت آن‏ها                                               

    سرعــت حرکت و سرعـت عمـــل ملائکـــه                                               

    نقــش ملائکــه در تدبیــر امـــور عالــــم                                                  

    نقش ملائکـــه در حوادث                                                                     

    وظیفه ملائکه در شب قدر                                                       

    مفهــوم معــارج مــلائکـه و مقامــات آن‏ها                                               

    مقامــات و مـامـوریت‏های مختلــف ملائکه                                               

    سلسلــه مراتب ملائکـه در انجــام وظایـف                                               

    تقــدم ملائکه از نظر وظایــف و قـرب الهی                                              

    ملائکه حامل عرش الهی و حال و اعمال آن‏ها

فصل دوم :  عبــادت، احــوال و اعمــال خــاص مــلائکـــه           31

    عبودیــت، اراده و قــول و فعـــل ملائکـــه                                                  

    نفـی غفلــت و استکبــار از مـلائکـــــه                                                       

    ترس ملائکــه از خدا و معصـومیـت آن‏هـا                                      

    هماهنگــی عبودیــت و وظایــف در ملائکه                                                 

    مالکیــت الهی به اعمــال و آثـار ملائکه                                                     

    امکان اطاعت و امکان معصیت در ملائکه                                      

    عبــادت ملائکه و بندگــان مقـرّب الهـی                                                     

    شهــادت قـولــی مـــلائکــه                                                                     

    نحــوه دعـــا کردن ملائکـــه                                                                   

    مفهوم حرف زدن خدا و ملائکه                                                   

    مفهــوم آمــدن خــدا و ملائکه                                                                 

    تفــاوت جنس ملائکــه با جنس شیطان                                                       

    تفـاوت حرکت ملائکه با سایر جنبندگان                                          

    تفــاوت روح مـلائکــه با روح انســان                                                       

    میـزان علم ملائکه به غیب و شهادت                                                       

    میــزان دسترسی ملائکــه به غیـب                                                           

    محدودیت علم ملائکه نسبت به غیب                                                         

فصل سوم :   عالم ملکوت                                                    44

    مفهوم ملکوت و طرف ملکوتی اشیاء                                                        

    ملکــــوت آسمــان‏هــا و زمیـــــن                                                             

    چگــونگـــی مشـاهـــده ملکـــوت                                                             

    ملکــوت و امــر هــر مــوجـــــود                                                             

    حقایق عالم ملکوت و حفظ اسرار آن                                                        

    مفهــوم آسمان‏های ملکـوت و آسمان دنیا                                      

فصل چهارم  :   رابطه انسان و ملائکه                                   53

    اختــلاف وجــودی انســان و مــلائکـــه                                                      

    تفــاوت کـــرامــت مـــلائکــه و انســان                                                      

    بـرتــری انســان بر ملائکــه و عوامل آن                                                   

    خدمــت ملائکــه در حرکت کمالــی انسان                                                   

    سجــده ملائکه به انســان در آفــرینــش                                                    

    دانش انسان به علم الاسماء و جهل ملائکه                                               

    خضــوع ملائکه در مقابــل عالـم بشریت                                                    

    خدمات عمومی و خصوصی ملائکه به انسان‏ها                                          

    رابطــه تکوینــی ملائکــه بـا سعــادت انسان                                    

    ولایــــت مـــلائکـــه                                                                              

    مهلــت ملائکــه تا آخریــن روز زندگــی بشر                                               

    دعــای مـلائکه در پذیــرش توبــه انسـان‏هــا                                              

    دعــای ملائکـــه در تشریــع دیــن انسان‏هــا                                                           

    صلـوات ملائکه به رســول خـــدا صلی‏ الله‏ علیه ‏و‏آله                               

    شرایط شفاعت ملائکه                                                              

    دانشمنــــدان مــورد لعـــن مــــلائکــــــــه                                                  

    کمــال انســان و تبدیـل باطـــن او به ملائکـه                                               

    ملائکه، جزئی از اجزای ایمان بشری                                                       

    ضــرورت ایمــان بـــه مــلائکـــه                                                              

    ایمـــان و تصــــدیــق ملائکـــــه                                                               

فصل پنجم :  وظیفه ملائکه در حفظ انسان و اعمال و گفتار او    67

    ملائکــه محافظ انســان و اعمال او                                                          

    ملائکــه محافظ عمــل و نیت انسان                                                          

    ملائکــه نویسنده و تشخیص کیفیت اعمال                                      

    دو ملک مسئول ثبــت و حفظ اعمال                                                           

    دو ملک مسئول ضبط الفاظ و گفتار                                                           

    ملائکه محافظ انسان از حوادث                                                   

    نقش مراقبت ملائکه و تحول جوامع انسانی                                    

فصل ششم :  وظیفــه ملائکه در انزال وحی الهی                      74

    انحصــار هدایت با وحـی به وسیله ملائکه                                     

    همـراهــی ملائکه و روح در نــزول وحــی                                                 

    القــای روح و نـــزول وحــی                                                                   

    ملائکه وحی و اقسام تکلم خـدا                                                    

    برگزیدگــان و رســولان از ملائکه و انسان                                    

    عمومیــت رسالــت ملائکــــه                                                                  

    شکافتــه شدن آسمانها با وحی و عبور ملائکه                                            

    ســرعــت حـــرکــت در نــزول مــــلائکـــه                                                  

    نقــش ملائکــه در صیانــت از وحــی تا ابلاغ                                              

    ملائکــه مامــور نــزول و مـــراقبــت وحــی                                                

    کیفیــت محافظت اخبــار غیبی حــوادث زمین                                              

    پــرتــاب شهاب جهت حفــظ اخبـار آسمـــان                                    

    مراقبــت الهی از وحــی نزد ملائکه و بعد از آن                                          

    شهــادت خدا و ملائکـــه در صحت نزول وحی                                             

    تشخیص تکلم ملائکه با رسول و نبی و محدث                                             

    مفهــوم محـدثه بــودن مریــم و تکلــم ملــک                                                

    تکلــم ملائکه با القــای معانـــی در انسان                                                   

    گفتــار یـــا القــای خـــاطـــرات ملکــــی                                                      

    تشخیــص القای ملائکــه و القــای شیطان                                      

    تاثیر ملک یا شیطان در رویا و حدیث نفس                                      

فصل هفتم :  جبرئیـل و ملائکه وحی                                       95

    روح الامیـــــــــن                                                                                 

    جبــرئیــل ـ روح القـــدس، روح الامیــــن                                                   

    نفی ملک بودن روح                                                                  

    جبرئیــل حامــل روح، و روح حامـــل قرآن                                                 

    روح القـــدس، و تاییـــد انبیـــاء                                                              

    شــش ویــــژگــی جبـــرئیــــل                                                                  

    شدیدالقـــــوی بـــودن جبرئیــل                                                                

    دستیــاران جبــــرئیــل ـ نگــــارش و حمـــل وحــــی                                      

    نفــی حــاجــــز بیــــن جبــرئیــل و خــدا و رســـول                                        

    چگونگی مشاهــده جبرئیل به وسیلــه رســول خدا ص               

    چگونگی شنیدن صدای جبرئیل به وسیله رسول خدا ص

    نفــی تصـــرف جبـــرئیــل در قلــب رسول خـــدا ص                                

    رویت حضور جبرئیل در افق اعلی                                                           

    رویت مجدد جبرئیل در سفر معراج                                                          

    حمایت خــدا و جبرئیـــل از رسولان خدا ص                            

    عقایــد باطل و دشمنی یهود در مورد جبرئیل                                              

فصل هشتم :  ملــک الموت و وظیفـــه تحویل گیرندگــان جـان      108

    تحویــل انسان به ملک مسئــول قبــض روح                                    

    ملک الموت و کارکنان او                                                                       

    ماموریــت حساس زیر دستـــان ملـک الموت                                               

    وجودسلسله مراتب در ملائکه مامور اخذ روح                                           

    خطــاب ملائکــه در لحظــه مــرگ متقیــــن                                                 

    خطــاب ملائکــــه در لحظــه مـــرگ کفـــار                                                 

    خطــاب ملائکـــه در لحظــه مرگ مستضعفیـــن                                           

    زمــان رویــت ملائکــه بـــه وسیلـــه کفـــــار                                                          

    نحوه شکنجه و اخذ جان مرتدین به وسیله ملائکه                            

    تسلــط ملائکه به کفــار در جنگهـای صدر اسلام                                         

فصل نهم : نقش ملائکه در قیامت                                          117

    وضــع ملائکه بعــد از به هم پیچیــدن آسمان‏هـا                                          

    زمــان شکافت آسمــان و نزول ملائکــه ساکن آن                                        

    عــروج پنجاه هــزار ساله ملائــک در قیـامــــت                                           

    تعــداد ملائکــه حامــل عرش الهــی در قیامــــت                                          

    صــف ملائکه و صـــف روح در روز قیامت                                    

    وضــع مــلائکــــــه در نفخــه صــــــور                                                      

    استقبال ملائکه از مومنیــــن در نفخه صور                                    

    بشــارت ملائکــه به مومنیـن در قیـــامــت                                                  

    دو ملک مسئول جلو راندن انسان در قیامــت                                              

    ملــک قرین انســان و وظیفـــه او در قیامت                                    

     ولایت و همراهی ملائکه با مومنین در آخرت                                            

    ملائکه خازن بهشت                                                                 

    نویــدرسانـــی ملائکـــه به اهل بهشــــت                                                    

    دین صحیح و انحصــار شفاعــت ملائکـــه                                      

    خازنان دوزخ                                                                         

    تعــداد ملائکه موکّل سقر یا خازنان دوزخ                                      

    مـــلائکــه مسئــول آتــش در جهنّـــــم                                                        

فصل دهم :  امــدادهای غیبــی ملائکه در صـــدر اســـلام            129

    امداد ملائکه در جهاد و جنگهای صدراسلام                                              

    ملائکــه نــازل شــده در جنــــگ خنـدق                                                     

    تعــداد و نحوه شرکـت ملائکـه در جنگ‏ها                                      

فصل یازدهم :  وظیفــه ملائکــــه در بشــارت و هـلاکــــت 132

    نـدای روح القدس و ملائکه در تولّد دو پیامبر                                            

    تعــداد و ماموریــت ملائکه بشارت و هلاکت                                               

    چگونگی تمثّل و تکلّم ملائکه بشارت و هلاکت                                             

    نــزول ملائکه برای عــذاب جوامـــع فاســد                                    

    هلاکــت قــوم لوط، شرایــط و محــل حادثه                                     

    مفهــوم همزمانی آمـدن ملائکـه و نزول عذاب                                            

فصل دوازدهم :  اعتقادات باطل در مورد ملائکه                       140

    نفی عقیده باطل تصرّف جن و ملک در تکوین                                              

    نیـــاز ملائکــه و جــن و انســان بــه خــدا                                                  

    شــرک در پرستــش ملائکـــه                                                                  

    نفی عقیده باطل الوهیت ملائکه                                                   

    نفــی اعتقادات مشرکیـــن در پرستــش ملائکـه                                           

    عـــدم رضایــــت ملائکـــه مــورد پرستــــش                                                           

    نفــی عقیـده باطــل منکریــن انـــزال وحـــــی                                                           

    تصوّرات باطــل مشرکیــن در رسالــت ملائکــه                                            

    عقاید فرقه‏ های مختلف مشرک در زن بودن ملائکه                          

    نفــی عقیده باطل زن بــودن ملائکه و توالد آن‏ها                                         

    نفی اعتقـــادات مشــرکیــن در مــورد ملائکـــه